تاریخ : چهارشنبه 2 بهمن 1392
کد 111

گفتگو با دكتر درسخوان عضوشورای شهر تبریز

احیای بافت فرسوده فرصت رهایی از معماری آشفته تبریز
 دیوارهای كوتاه و منحصر به فرد ،ساختمانی نه چندان بلند ولی عریض و طویل ، مطبخ ،آب انبار ، اندرونی و بیرونی و حیاطی بزرگ كه درختانی تنومند در آن قد كشیده است.

در میان این حیاط حوضی است كه می تواند خستگی روحانی و جسمانی یك روز بلند را از تو بزداید. پنجره های بزرگ و شیشه های رنگی كه آفتاب برای عبور از آن و راه یافتن به تنبی بی تابی می كند.

همه این ها در معماری سنتی و اصیل این شهر وجود داشته و هم اكنون در كمتر خانه ای می توان آثار این معماری را دید.همین خانه  باغ های زیبا اكنون جای خود را به معماری مدرن داده اند ،معماری كه شاید در میان سنت و مدرنیته معلق است.

آشفتگی معماری و كمبود انسجام معماری در شهر یكی از مواردی است كه در اكثر مواقع انتقاد كارشناسان معماری و شهرسازی را بر می انگیزد و آن ها بر این اعتقاد هستند كه تبریز از انسجام معماری رنج می برد.

در این انسجام معماری عوامل بسیاری نقش دارند كه آن ها را می توان در قالب های گوناگونی بررسی كرد.امضای تفاهم نامه ی بین شهرداری و مسكن وشهرسازی برای احیای بافت فرسوده شهر بهانه ای شد كه پای صحبت های یكی از اعضای شورای شهربنشینیم.

 دكتر رسول درسخوان كه تخصص وی در زمینه شهرسازی است از عوامل موثر در شكل گیری یك شهر می گوید و چندین مسائل دیگری كه ریشه در انواع علم های مختلف در جامعه دارد و در شكل گیری شهر ها اثر گذار است.

او شهرسازی را در دوشاخه اصلی بررسی می كند و بر این اعتقاد است كه شهرسازی از برنامه ریزی شهری و طراحی شهری دسته بندی شده است.

دكتر رسول درسخوان هدف برنامه ریزی شهری Orderرا ایجاد نظم وهدف طراحی شهری Function را عملکرد  عنوان  می كند.

وی همچنین می گوید: در شهرسازی، برنامه ریزی شهری دیدگاهی دو بعدی دارد، ولی در طراحی شهری نگاهی سه بعدی وجود دارد.

این محقق و استاد دانشگاه زیبایی شناسی را در طراحی شهری جزئی از فاكتور های غیر قابل حذف مطرح كرده و می گوید:زیباشناسی یكی از اصل های مهم طراحی شهری است و در طراحی شهری رنگ و لعاب معماری افزایش می یابد.

وی همچنین  اقتصاد ،جغرافیا ،جامعه شناسی در طراحی شهرها امری مهم عنوان می كند.

درسخوان بر این موضوع نیز تاكید می كند: برنامه ریزی شهری چند علم مانند اقتصاد و جغرافیا،جامعه شناسی ، مهندسی ومعماری را پاایه و اساس قرار داده است و بر این موضوع واقف است كه  مهم ترین کار برنامه ریزی شهری کاربری زمین است.در دنیای امروز اكثریت جامعه هنری بر این باور رسیده اند كه هنر تنها برای هنر است و لزومی ندارد كه هنر در جامعه كاربردی شود.

هنر معماری با عملكرد جان می گیرد اما از طرفی دیگر وقتی به هنر معماری می رسیم اگر عملكرد را از هنر معماری حذف كنیم ماهیت معماری را نیز حذف كرده ایم چون معماری هنری است كه با عملكرد جان می گیرد.

ولی در معماری امروزی نیز زیبایی در مقابل عملكرد ذبح شده است و معماری صرفا جنبه كاربردی پیدا كرده است.ساختمان هایی كه رنگ و لعاب و روح ندارند و صرفا به مكعب هایی تبدیل شده اند كه انسان ها را از سرما و گرما و ناملایمات محافظت می كنند.

دكتر درسخوان دلیل این امر را در بطن جامعه دنبال می كند او فضای اجتماعی و اقتصادی در زیبایی و ساخت ساختمان ها بی اثر نمی داند  و بر این اعتقاد است كه معضلات جهان بینی و فقدان فلسفی می تواند در همه حوزه های جامعه نمود داشته باشد.

او همچنین نقش كارفرما را در معماری موثر می داند و بر این اعتقاد است كه سرمایه سالاری معماری شهر ها را تحت الشعاع قرار داده است.

وی همچنین می گوید:نقش کارفرما و سرمایه سالاری به هنرمند معمار اجازه  خلق نمی دهد و معمار در اكثر مواقع تابع كارفرمای خوداست.او عوامل دیگری را نیز در معماری موثر می داند برای مثال اصلاح ساختاز سازمان نظام مهندسی را در اصلاح معماری كشور عامل مهمی می داند كه تا به حا فراموش شده بود.

عضو هیئت علمی شهرسازی دانشگاه آزاد تبریز ادامه می دهد: ساختار مهندسی نباید در رشته مهندسی عمران خلاصه شود، متاسفانه در كشور ما همه كارهای مربوط به مهندسی را مهندسان عمران انجام می دهند و نقش مهندسان معمار در این سازمان نادیده گرفته می شود.

وی همچنین می گوید: این نظام باید اصلاح شود و وظیفه معماران نباید به متخصصان عمران واگذار شود.

در قسمتی از بحث این استاد دانشگاه به اهمیت رساله ها و پایان نامه های تدوین شده در این حوزه اشاره می كند و از هدف و دغدغه جدیدش می گوید كه می خواهد بار تدریس در دانشگاه را كم كند و بیشتر به تحقیق و پژوهش روی بیاورد.

او در بخش دیگری از صحبت های خود به نظریه های شهرسازان می پردازد و می گوید كه بسیاری از شهرسازان معتقد هستند طراحی شهری زمانی به وجود آمد كه معماری مدرن با شكست مواجه شد و به تبع آن معماری مدرن شكل گرفت.

معماری مدرن فرم را تابع عملكرد می داند و عملكرد را به قدری مهم تلقی می كند كه فرم را تحت الشعاع خود قرار می دهد.

او همچنین به این موضوع واقف است كه در توسعه پایدار از انعطاف پذیری فرم و عملكرد سخن به میان می آید و اساسا نباید یكی تحت الشعاع دیگری قرار گیرد.

وی خاطر نشان می كند: فرم تنها تابع عملکرد نیست، تفکر انسانی ، فرهنگ و... در فرم  تاثیر گذار هستند.درسخوان ادامه می دهد: یکی از کارکردهای طراحی شهری مدرنیزاسیون است.

مدرنیزاسیون در كشور ما همواره در همه هنرها مورد بحث و گفتگو بوده است بسیاری از محققان بر این باورند كه در كشور ما به معنای واقعی به هنر  مدرن نرسیده ایم.

دكتر درسخوان نیز اهمیت این موضوع را دانسته و در پاسخ به این سوال كه آیا در كشور ما به معنای واقعی معماری مدرن را تجربه كرده ایم یا نه ؟ می گوید: در هیچ كجای دنیا به معماری كامل مدرن نرسیده ایم، معماری مدرن وسنتی همواره به موازی هم و با یك همزمانی  رشد كرده است و این دو معماری در كنار هم معنا پیدا می كند.

وی اظهار می كند: معماری ایرانی در طبقات مختلفی طبقه بندی شده اند ، مدرنیست ،اصولگرا ، پست مدرنیست و ..

وی با اشاره به ورود معماری مدرن در كشور ما از عصر رضا خان ،یاد آور می شود: خیابان های رضا خانی در ایران نمونه ای از طراحی شهری است و نشانگر  آغاز مدرنیزاسیون در ایران است.

برای مثال خیابان های فرودوسی ،سعدی ، مولوی ، انقلاب ،‌ناصر خشرو تا پیچ شمران از جمله معماری مدرن در ایران هستند.

در تبریز نیز از قونقا تا میدان قطب و همچنینخیابان تربیت جزئی از معماری مدرن به شمار می آیند.

این عضو شورای شهر سه عامل در شكل گیری یك شهر موثر می داند و خاطر نشان می كند جهان بینی(نگرش انسان ها) ،اقتصاد دولتی و اجرا یا عدم اجرای طرح های شهری در شكل گیری یك شهر موثر است.

وی با اشاره به سال های گذشته كه اقتصاد به دولت وابسته نبود ،ادامه می دهد:در زمان دولت در اقتصاد مداخله ای نداشت تبریز یكی از

شهرهای پیشرفته به شمار میرفت ولی از زمانی كه اقتصاد به دولت متكی شد بسیاری ازمشكلات در حوزه شهری به وجود آمد.

طرح مدیریت جامع شهری نیز با دریافت اهمیت این موضوع تصمیم دارد نقش اقتصاد دولتی را بسیار كمرنگ كند.

رعایت نشدن ضوابط طرح های تفضیلی نیز می تواند در پیشرفت و شكل گیری یك شهر موثر باشد.

شهرداری تبریز برای اینكه بتواند هزینه های جاری خود را تامین كند اقدام به تراكم فروشی می كند و این امر باعث می شود كه طرح تفضیلی به درستی اجرا نشود.

شهرداری باید به درآمدهای پایدار دست یابد تا بتواند مجری طرح تفضیلی باشد.اگر منابع درآمدی پایدار ایجاد نشود مشكل شهرسازی حل نخواهد شد.

علاوه بر موارد ذكر شده در طراحی طرح های جامع و طرح های تفضیلی دقت لازم به كار گرفته نشده است.

چرا كه ابزار برنامه ریزی شهری طرح های شهری است و برنامه ریزی شهری به تنهایی نمی تواند كاری انجام دهد.طرح های موضعی و موضوعی و طرح جامع و طرح تفضیلی ابزار برنامه ریز شهری هستند.

وی با اشاره به اهمیت موارد ذكر شده طبیعت شهرها را نیز در شكل آن موثر دانسته و یاد آور می شود:اقلیم ،ژئومورفلوژی، زمین شناسی،توپوگرافی ،سیاست و همه پارامترهای طبیعت در شكل گیری و ادامه حیات یك شهر موثراست.

او استانی مانند اصفهان و یزد را مثال می زند كه در مركز كشور قرار دارد و می تواند بخشی از نیاز های خود را از استان های همجوارش تامین كند. در حالی كه تبریز یك شهر مرزی است و از سیاست های خارجی به صورت مستقیم تاثیر می پذیرد.

زمانی كه سیاست خارجی در شرایط مناسبی به سر برد تبریز می تواند پیشرفت كند اما محدودیت روابط در سیاست خارجی می تواند باعث پسرفت این شهر شود.

تفاهم نامه احیای بافت فرسوده بین شهرداری تبریز و وزارت مسكن امضا شده است و 2500 هكتار بافت فرسوده داریم.احیای بافت فرسوده می تواند فرصتی باشد تا شهر از معماری آشفته رهایی پیدا كند و از نو می خواهیم شهر را بسازیم.شورا می تواند نقشی ایفا كند كه هویت از بین رفته فرهنگی تبریز را احیا شود.

این عضو شورای شهر نقش مردم را در احیای بافت فرسوده بسیار مهم تلقی می كند و می گوید: مسئولان نباید تنها با فكر خود تصمیم بگیرند و نقش مالك و اهالی محله باید مورد نظر قرار گیرد.

وی ادامه می دهد:كارشناسان باید نظرات مردم را بشنوند و با تظریه های علمی تلفیق كنند و یك نظریه سوم به وجود بیاورند.

كارشناسان نمی توانند تابع نظرات مردم باشند ولی در عین حال باید از آن نكته نظرات استفاده كنند.

وی سه پارامتر را در مرمت شهرها مهم می داند، بازسازی ،بهسازی و نوسازی و از این موضوع گله می كند كه ما اینجا اشتباه می كنیم و فقط به بازسازی فكر می كنیم.

وی ادامه می دهد:ما اگر بخواهیم هویت تاریخی و بافت تاریخی شهرها حفظ شود نباید فقط به بازسازی فكر كنیم و بهسازی و نوسازی نیز باید مد نظر قرار گیرد.

وی اذعان می كند:توریست برای دیدن سیر تحول تاریخی به این شهر سفر می كند و در كشورهای اروپایی مراكزی مانند لاله پارك به فراوانی وجود دارد.

او كه وظیفه میراث فرهنگی را مهم و  سخت می داند ، خاطر نشان می كند:عضو شورا نمی تواند ارزش گذاری كند و میراث فرهنگی باید

در این حوزه فعال باشد.ضعف قانون در میراث فرهنگی دست و بال اعضای شورا را می بندد.
powered by : ITShams

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شورای شهر تبریز می باشد.